دیابت یکی از بیماریهای مزمن و شایع در جهان است که نهتنها بر سطح قند خون تأثیر میگذارد، بلکه میتواند بسیاری از ارگانها و بافتهای بدن را تحت تأثیر قرار دهد. دهان و دندانها نیز از این قاعده مستثنی نیستند. بیماران دیابتی بهدلیل تغییرات متابولیک و کاهش توان ایمنی بدن، بیشتر در معرض عفونتهای دهانی قرار دارند و این موضوع میتواند سلامت کلی آنها را تهدید کند.
در این مقاله، به بررسی دقیق رابطه دیابت با عفونتهای دهان و دندان میپردازیم و همچنین توضیح میدهیم که در درمانهایی مانند (ایمپلنت دندان برای بیماران دیابتی) چه نکات ویژهای باید رعایت شود.
چرا دیابت خطر عفونتهای دهان و دندان را افزایش میدهد؟
کاهش توان ایمنی بدن
دیابت کنترلنشده باعث اختلال در عملکرد گلبولهای سفید میشود. این سلولها مسئول مقابله با باکتریها و قارچها هستند. تضعیف عملکرد آنها به معنای افزایش احتمال ابتلا به عفونتهای لثه و دهان است.
گردش خون ضعیفتر
قند خون بالا میتواند به رگهای خونی آسیب بزند و جریان خون را در لثهها و بافتهای دهانی کاهش دهد. کاهش جریان خون باعث کند شدن فرآیند ترمیم و افزایش احتمال پیشرفت عفونتها میشود.
خشکی دهان (زروستومیا)
دلیل خشک شدن دهان در هنگام خواب چیست؟ بیماران دیابتی معمولاً دچار کاهش ترشح بزاق هستند. بزاق نقش مهمی در شستوشوی دهان و کنترل رشد باکتریها دارد. یا خشکی دهان محیط مناسبی برای رشد میکروبها و ایجاد پوسیدگی یا عفونت فراهم میکند.
افزایش قند در بزاق
قند بالاتر در بزاق، غذای بیشتری برای باکتریها فراهم میکند و این موضوع خطر تشکیل پلاک و بروز عفونت لثه را افزایش میدهد.
شایعترین عفونتهای دهان در بیماران دیابتی
بیماریهای لثه (پریودنتیت)
التهاب و عفونت بافتهای پشتیبان دندان که میتواند منجر به تحلیل استخوان و از دست دادن دندان شود.
عفونتهای قارچی (کاندیدیازیس)
رشد بیشازحد قارچ کاندیدا در دهان که باعث ایجاد لکههای سفید و سوزش میشود.
آبسههای دندانی
عفونت چرکی که در اثر پوسیدگی یا بیماری لثه ایجاد میشود و نیاز به درمان فوری دارد.
دیابت و اثر آن بر درمانهای دندانپزشکی
طولانیتر شدن زمان ترمیم
در بیماران دیابتی، بهبود زخمها و جراحیها (مانند کشیدن دندان یا کاشت ایمپلنت) ممکن است طولانیتر از حالت عادی باشد.
افزایش خطر عفونت پس از درمان
اگر کنترل قند خون مناسب نباشد، احتمال بروز عفونت پس از درمانهای تهاجمی بیشتر میشود.
لزوم رعایت پروتکلهای ویژه در ایمپلنت
در ایمپلنت دندان برای بیماران دیابتی، کنترل دقیق قند خون قبل و بعد از جراحی، انتخاب متریال و روش مناسب کاشت، و رعایت بهداشت دهان اهمیت حیاتی دارد تا خطر عفونت و شکست ایمپلنت کاهش یابد.
راهکارهای کاهش خطر عفونت دهان و دندان در بیماران دیابتی
کنترل قند خون
- پایش منظم قند خون و رعایت رژیم غذایی توصیهشده توسط پزشک
- مصرف دارو یا انسولین طبق تجویز
حفظ بهداشت دهان
- مسواکزدن دوبار در روز با مسواک نرم
- استفاده روزانه از نخ دندان یا مسواک بیندندانی
- شستوشوی دهان با دهانشویه ضدباکتری در صورت توصیه پزشک یا دندانپزشک
مراجعه منظم به دندانپزشک
- چکاپ دورهای هر ۳ تا ۶ ماه
- جرمگیری حرفهای برای کاهش پلاک و باکتریهای مضر
سوال اکثر مراجعه کنندگان به مطب دکتر سپهریان این است که تفاوت بلیچینگ با جرم گیری دندان چیست؟ در این مقاله به صورت کاملا واضح و مختصر به تفاوت های این دو پرداخته ایم.
آبرسانی کافی به بدن
- نوشیدن آب به میزان کافی برای جلوگیری از خشکی دهان
- اجتناب از نوشیدنیهای شیرین و گازدار
آگاهی از علائم هشداردهنده عفونت
- قرمزی، تورم یا خونریزی لثه
- بوی بد دهان
- درد یا حساسیت غیرعادی دندان یا لثه
ارتباط مستقیم بیماری لثه و دیابت
تحقیقات نشان دادهاند که رابطه بین دیابت و بیماریهای لثه دوطرفه است. یعنی نهتنها دیابت خطر بیماری لثه را افزایش میدهد، بلکه بیماری لثه درماننشده میتواند کنترل قند خون را سختتر کند. این چرخه معیوب اهمیت مراقبت از سلامت دهان در بیماران دیابتی را دوچندان میکند.
جمعبندی
دیابت، بهویژه اگر کنترلنشده باشد، میتواند خطر عفونتهای دهان و دندان را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد. بیماریهای لثه، عفونتهای قارچی و آبسههای دندانی در این بیماران شایعتر و درمان آنها پیچیدهتر است. رعایت بهداشت دهان، کنترل دقیق قند خون، و مراجعه منظم به دندانپزشک میتواند از بسیاری از این مشکلات جلوگیری کند.
